Józef Patkowski, the long-time head of Polish Radio Experimental Studio and a tireless moderator of musical life, exposed Poland to the world. In 1957 he initiated the Studio’s work by organizing a symposium about creating music for magnetic tape. The roll call from this day includes many composers, broadcasters, personalities from the worlds of theatre and cinema, poets, choreographers, intellectuals and engineers. Among them
was then 24 years old Krzysztof Penderecki.

The studio soon became a meeting place for Eugeniusz Rudnik and Krzysztof Penderecki who, guided by the former, made his first forays into the fascinating world of electronic music. In the early 1960s the duo created over 30 movie and theatre scores. At first, scared of the high voltage inside the studio’s tape recorders, Penderecki leaves most of the work to Rudnik. However with time the two composers achieved great creative synergy, and their work seemed to take place in an atmosphere of ‘boyish horseplay’. They became homo ludens incarnate.

Recollecting on this period in his life, Rudnik calls these recording sessions ‘sit-ins’ – their length was limited only by his and Penderecki’s fantasy and physical endurance. It’s hard, he says, to compare these theatrical and cinematics commissions with today’s carefully budgeted orders. Penderecki says that, if it weren’t for his experiments with Rudnik, he would never have written Threnody to the Victims of Hiroshima, De natura sonoris and many others scores which are clearly influenced by his empirical experiences with acoustic spectra, oscilloscopes and multi-track recordings.

These theatrical and cinematic scores from half a century ago demand and deserve to be treated as autonomous creations. Their beauty lies, paradoxically, in their subservience to other artworks and the inescapable limitations of form and material which, inexplicably.......
more

Józef Patkowski - założyciel i długoletni szef Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia , niestrudzony moderator życia muzycznego - szeroko otworzył polskie okno na świat. W 1957 zainicjował działalność placówki zorganizowaniem sympozjum poświęconego możliwościom tworzenia muzyki na taśmę. Na zachowanej do dziś liście obecności zaproszonych kompozytorów, twórców radiowych, ludzi kina i teatru, poetów, choreografów, intelektualistów i inżynierów podpisał się między innymi dwudziestoczteroletni Krzysztof Penderecki.

Pod kierunkiem Eugeniusza Rudnika - swego rówieśnika - stawia on pierwsze kroki w nowym, fascynującym świecie elektroniki. We wczesnych latach sześćdziesiątych tworzą oni wspólnie około 30 ilustracji filmowych i teatralnych. Początkowo, obawiając się wysokich napięć w studyjnych magnetofonach, Penderecki powierza Rudnikowi większość zadań. Z czasem dochodzą do ogromnej wprawy we współrealizacji materiału, przy czym ich poczynaniom towarzyszy najczęściej aura „chłopięcej zabawy”. Stają się ucieleśnieniem pojęcia „homo ludens”.

Wspominając ten czas, Rudnik podkreśla, że ich ówczesne sesje nagraniowe były w swej istocie „posiadami”, których czas ograniczony bywał tylko fantazją i wytrzymałością fizyczną. Trudno, jak powiada, porównać tę pracę do dzisiejszych - ze skrupulatnie przeliczanym na pieniądze czasem - dźwiękowych zadań produkcyjnych dla filmu czy teatru. Penderecki przyznaje po latach, że bez studyjnych eksperymentów prowadzonych z Rudnikiem nie napisałby na przykład Trenu ofiarom Hiroszimy, De natura sonoris i wielu innych partytur, które noszą ewidentne ślady empirycznego doświadczenia - choćby dźwiękowego widma, obcowania z oscyloskopem czy techniki wielośladowej.

Słuchając po upływie półwiecza ilustracji do zapomnianych już dziś inscenizacji teatralnych i filmów, można, a nawet należy odbierać je jako twory autonomiczne. Ich urok zasadza się paradoksalnie na służ.......
more