Old Orava melodies...

Orava is the land of borderline, inhabited by Orava Highlanders who form a separate ethnographic group with its own specific and interesting culture. Colonisation of Orava by the Hungarian house of the Thurzons was of crucial importance to shaping Orava’s local, 15th-century culture. The Hungarians took advantage of the surge of the Vlachs (15th and 16th centuries), as well as the refugeeism of serfs from Żywiecczyzna, Niżne Podhale and surroundings of Jordanów. Uprisings of Hungarian magnates against the Habsburgs (which sometimes took form of religious fights) or even migrations for economic reasons were also of some influence.

This small region, with its extraordinary and interesting history, belonging to the mutual Carpathian heritage stands out from other cultures for some characteristic features such as Orava Highlanders outfit or the layout of the wooden hut with its, so called wyżka, which was a kind of a chamber-garner located in the upper floor, under the roof of the hut, just above the white chamber. Of the rich palette of Orava region rituals connected with shepherd’s and agricultural lifestyles as well as the whole annual cycle only some relics and echoes remained.

It wasn’t until recently that the music culture of Orava finally saw some historical phonographic resources. In 1904, that is when the first in Polish territory recording of the folk singing was made on a wax cylinder in Zakopane, a historian Jerzy Teisseyer went on a trip to Babia Góra. It was him who later initiated collecting lyrics of forgotten religious songs, but also commonly sung folk songs. Most probably under his influence the collecting work was then taken up by rev. Ferdynand Machay (1889–1967). Between 1924 and 1934 well over a hundred Orava songs (80 melodies and 22 variants) were written down by a teacher from Lipnica Wielka, Emil Mika (1896-1941) who was the son of an organist from Li.......
more

Drzewie nuty orawskie. Nagrania archiwalne tradycyjnych pieśni i muzyki Górnej Orawy ze Zbiorów Fonograficznych Instytutu Sztuki PAN (ISPAN Folk Music Collection Vol.13)


Z recenzji dr Bożeny Lewandowskiej (UJ): "Chcę podkreślić poznawcze znaczenie tej płyty dla badaczy i miłośników
lokalnych tradycji muzycznych, w tym społeczności orawskiej, dla której ma ona dodatkowo walor edukacyjny, pozwalający w sposób bardziej świadomy kontynuować tradycję orawskiego muzykowania".

Z recenzji prof. Zbigniewa Jerzego Przerembskiego (UWr): "Ukazanie się płyty Drzewie nuty orawskie niewątpliwie przyczyni się do lepszego poznania i popularyzacji góralskiego repertuaru i stylu wykonawczego Orawy. Dostarczy repertuaru regionalnym wykonawcom. Być może zachęci także do dalszych folklorystycznych, etnomuzykologicznych badań nad pieśniami i muzyką tego regionu".



Orawa to ziemia pogranicza, zamieszkują ją Górale Orawscy, stanowiący odrębną grupę etnograficzną, z ciekawą i specyficzną kulturą. Istotne znaczenie w kształtowaniu lokalnej kultury XV-wieczna miała kolonizacja Orawy przez węgierski ród Thurzonów, którzy wykorzystali ówczesny napływ ludności wołoskiej (XV i XVI wiek), i uchodźstwo chłopów pańszczyźnianych z Żywiecczyzny, Niżnego Podhala i okolic Jordanowa. Znaczny wpływ wywarły także powstania węgierskich magnatów przeciwko Habsburgom (miały one również charakter walk religijnych) czy choćby migracje zarobkowe.


Kultura muzyczna Orawy dość późno doczekała się historycznych źródeł fonograficznych. W 1904 r. – a więc wtedy, gdy w Zakopanem powstało pierwsze na terenach polskich nagranie śpiewu ludowego na wałek fonograficzny, na Babią Górę odbył wakacyjną wycieczkę historyk Julian Jerzy Teisseyer, który następnie zainicjował na Orawie zbieranie m.in. tekstów zapomnianych już pieśni kościelnych i powszechnie śpiewanych pieśni ludowych. Zapewne pod wpływem idei Teisseyera pracę z.......
more